صفحه اصلی / اخبار / سهم ۷۰ میلیون دلاری ایران از بازار جهانی گیاهان دارویی
سهم 70 میلیون دلاری ایران از بازار جهانی گیاهان دارویی

سهم ۷۰ میلیون دلاری ایران از بازار جهانی گیاهان دارویی

سهم ایران از بازار جهانی گیاهان دارویی سالانه رقمی معادل ۷۰ میلیون دلار بوده، درحالی که این گردش مالی در معیار جهانی حدود ۱۰۰میلیارد دلار در سال اعلام شده است. آنچه که حکایت از نبود برنامه‌ریزی جامع و دقیق در این حوزه دارد، مواردی که بدون تردید توجه و رفع آنها می‌تواند سهم کشور از این بازار بزرگ و پررونق را افزایش داده تا به آنجا که خود یک منبع درآمدی پایدار برای کشور باشد.

کارشناسان سهم ایران از تجارت جهانی گیاهان دارویی را بسیار اندک برآورد می‌کنند. این درحالی است که حجم تجارت جهانی این حوزه در جهان سالانه رقمی معادل ۱۰۰میلیارد دلار است که در سال ۲۰۵۰ میلادی به پنج تریلیون دلار خواهد رسید. از سوی دیگر به گفته، محمد پناهی، رییس ستاد برگزاری نمایشگاه بین‌المللی تخصصی طب سنتی و طب جایگزین داروهای گیاهی، سهم ایران از این بازار تنها ۷۰میلیون دلار برآورد می‌شود. رقمی که با یک حساب و کتاب سرانگشتی معادل ۰۷/۰ درصد بازار بزرگ و پررونق این عرصه در دنیا را در برمی‌گیرد. آن هم در شرایطی که به‌طور مثال گردش مالی این حوزه برای کشور آلمان بدون داشتن تنوع و اقلیم ۴۰ میلیارد دلار بوده که این میزان رقمی در حدود درآمد نفتی ایران است. آن هم در شرایطی که کشور ما دارای فراوانی تنوع گیاهان دارویی بوده در این زمینه با کل قاره اروپا برابری می کند و بنابراین می‌تواند درآمد زیادی را از این طریق کسب کند. امکانی که متاسفانه به دلایلی چندان توجهی به آن نشده است. مواردی مانند نبود شرایط استخراج گیاهان «های تک» که موجب شده تا جایی که کشورهای توسعه یافته گیاهان دارویی را از ایران خریداری کرده و آن را به دارو تبدیل می‌کنند، سپس چندین برابر گرانتر از آنچه برای خرید گیاهان دارویی پرداخت کرده‌اند، به ما می‌فروشند. آنچه که پناهی به آن اشاره دارد.

نداشتن نشان تجاری و ضرورت استانداردسازی
علاوه بر آنچه که وی گفته است، کارشناسان نداشتن نشان تجاری یا همان برند را یکی از عوامل مهم در کاهش سهم ایران از تجارت جهانی گیاهان دارویی دردنیا می دانند، زیرا که امروزه دست یافتن به بازارهای جهانی نیاز به رویکردهای متفاوتی دارد و برندسازی یکی از مهمترین عواملی است که می‌تواند در رقابت میان تولیدکنندگان ما را در دستیابی به بازارهای مصرف یاری است.
در کنار این امر تصفیه و بسته‌بندی این گیاهان نیز حائز اهمیت است، آنچه که تاکنون چندان به آن توجهی نشده است. به این مقوله باید ضرورت استانداردسازی این محصولات را نیز اضافه کرد، زیرا که برخورداری از این نشان حکایت از توجه به ارزشمندی و به نوعی تایید آن دارد.
اختصاص ردیف اعتباری در بودجه سال آینده
در این میان اما نباید از اقداماتی که صورت گرفته یا دردست اجرا است نیز غافل شد. به طور نمونه پیمان یوسفی آذر، مجری طرح ملی گیاهان دارویی وزارت جهاد کشاورزی از اختصاص ردیف اعتباری به طرح ملی گیاهان دارویی در بودجه سال آینده سخن می‌گوید و اینکه بعد از ۳۵ سال برای نخستین‌بار ، ردیف اعتباری مستقل برای گیاهان دارویی گرفته شد. علاوه براین برای بازار گیاهان دارویی برنامه جامعی تهیه شده و در آن کشورهای هدف در جهان شناسایی شده است.

۱/۹ درصد متوسط نرخ رشد گیاهان دارویی
نکته مهم دیگری که باید به آن توجه داشت این است که متوسط نرخ رشد گیاهان دارویی در جهان ۱/۹ درصد است، آن هم در شرایطی که متوسط نرخ رشد اقتصادی کشورهای پیشرفته جهان مانند آلمان و فرانسه ۵/۲تا ۵/۳درصد است.
بنابراین می‌توان گفت که گیاهان دارویی بیش از هر صنعت دیگری سودآوری دارد و نباید از کنار این موضوع به سادگی گذشت، زیرا که گفته می‌شود رونق حوزه طب سنتی کشور می‌تواند ۱۰ تا ۱۵ درصد منابع اقتصاد کلان کشور و به دنبال آن منابع پایدار دولت را تامین کند.

تعدد نهادهای ناظر
از این موارد که بگذریم واقعیت این است که تعدد نهادهای ناظر در این مقوله و نبود یک متولی اصلی برای ساماندهی این حوزه نیز شاید موجب شده تا تاکنون شاهد اجرای برنامه دقیقی در بخش مذکورنباشیم. توجه داشته باشید از یکسو وزارت کشاورزی متولی نظارت بر سیاستگذاری کشت و برداشت بوده و نهاد ناظر دیگر در حوزه مذکور هم وزارت بهداشت است.
حال اینکه دو متولی اصلی تا به امروز چه میزان در اجرای سیاستگذاری‌ها و تدابیری که نتیجه آن ارتقاء سهم ایران در بازهای جهانی گیاهان دارویی باشد با هم هماهنگ بوده‌اند بحثی است که از روی آمار و ارقام عنوان شده درخصوص سهم ایران در بازار جهانی باید درباره‌اش قضاوت کرد.
با توجه به اینکه تنوع گونه‌ای گیاهان دارویی در ایران بسیار زیاد است و ظرفیت بالقوه ای در کشت و صادرات این محصولات وجود دارد. بنابراین باید به نحوی برنامه‌ریزی داشته باشیم که در این بخش از کشاورزی بتوانیم با پیشتازان گیاهان دارویی از جمله هند و چین رقابت کنیم. در کنار تمامی دلایلی که پیش‌تر درباره آنها سخن گفته شد ولی باید به خاطر داشت که از دیگر چالش موجود ضعف‌ سرمایه‌گذاری در زمینه صنایع گیاهان دارویی و فقدان تقاضای کافی و مؤثر برای تشویق و توجیه سرمایه‌گذاران است، همچنین باید امکانات و تسهیلاتی برای علاقمندان به سرمایه‌گذاری در این زمینه درنظر گرفته شود تا با شیوه‌های به روز اقدام به تولید، بسته‌بندی و برندسازی در این خصوص کنند.
مواردی که فقدان توجه کافی به آنها موجب شده تا به‌رغم اینکه ایران یکی از ذخیرگاهها و رویشگاههای اصلی گیاهان دارویی در جهان به‌شمار می‌رود و حدود هشت‌هزار تا ۱۰ هزار گونه گیاهی و حدود یک‌هزار و ۵۰۰ گونه دارویی را دارد؛ اما چین، هند، آمریکا و آلمان بازیگران اصلی تولید و تجارت گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن در جهان باشند. کشورهایی که نه‌تنها در تولید گیاهان دارویی بلکه در صادرات و نیز هم‌زمان در واردات مواد اولیه آن در رده کشورهای نخست جهان قرار می‌گیرند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.